Τα πετροδόλλαρα και τα τσεκούθκια

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις σχετικά με τις ενεργειακές προοπτικές της Κύπρου και το τεράστιο ενδιαφέρον που δείχνουν ξένοι κολοσσοί, δημιούργησαν στην κυπριακή κοινωνία αισιοδοξία. Οι ενδείξεις γίνονται αποδείξεις: η Κύπρος μετατρέπεται σε σημαντικό ενεργειακό παράγοντα όχι μόνο της Μέσης Ανατολής, αλλά και της Ε.Ε.

Πρόσφατα, συμμετείχα σε ένα πολύ ζωηρό και ενδιαφέρον συνέδριο του δικτύου INTERLAW στη Λεμεσό. Δύο από τους ομιλητές, ασχολήθηκαν με το φυσικό αέριο της Κύπρου. Από τη μια ο Σόλων Κασίνης , ο οποίος μας παρουσίασε συνοπτικά και με απλή γλώσσα τα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν γίνει και από την άλλη ο καθηγητής Θεόδωρος  Παναγίωτου , ο οποίος με την εμπειρία του στο Harvard και τις μελέτες του σε θέματα πράσινης οικονομίας, έδωσε φως σε μια πτυχή που μέχρι σήμερα μένει στο σκοτάδι.

"Ακόμα και αν αύριο αρχίσουμε να βγάζουμε το δικό μας φυσικό πλούτο, ξέρουμε τι θα κάνουμε τα χρήματα που θα εισπράξουμε; Έχουμε εθνική στρατηγική και σχέδιο αξιοποίησης των τεράστιων κονδυλίων που μπορεί να μας αποφέρουν οι εξελίξεις ή μήπως θα αρχίσουμε να ξοδεύουμε τα χρήματα δεξιά και αριστερά;" ρώτησε με νόημα.

Η βασική ιδέα της παρέμβασής του ήταν πως από τώρα, πριν τρυπήσει το τρυπάνι της Noble (κάτι που σύμφωνα με τον "Πολίτη" αναμένεται να γίνει εντός Σεπτεμβρίου) θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα "Ειδικό Ταμείο" που να του γίνεται διαχείριση με ένα "εθνικό προϋπολογισμό".

"Δεν ξεκινάς το ταξίδι σου χωρίς να έχεις μαζί σου κάποιο χάρτη για να ξέρεις τη διαδρομή!" ανέφερε ο καθηγητής για να υπογραμμίσει την ανάγκη σχεδιασμού και οργάνωσης πριν μας παρασύρει η μέθη των απότομων και εύκολων τεράστιων οικονομικών εσόδων που μπορεί να έχει η Κύπρος.

Γνωρίζοντας καλά την κυπριακή νοοτροπία, φοβούμαι πως όταν (και εαν) αρχίσει η εισροή των... πετροδόλλαρων, κοινωνικές ομάδες και φορείς θα αρχίσουν να πιέζουν την Πολιτεία για επιδόματα, "τσεκούθκια" και αχρείαστες δαπάνες. Εαν κόμματα και κυβέρνηση δεν έχουν συμφωνήσει σε κάποιο πρόγραμμα αξιοποίησης των χρημάτων αυτών, θα αρχίσουν να ικανοποιούν κάθε λαϊκό αίτημα. Μέχρι που χωρίς να το αντιληφθούμε, θα έχουμε ξοδέψει κάθε σεντ χωρίς να έχουμε κάνει τίποτε μακροπρόθεσμο και καινοτόμο για τον τόπο.

Τα χρήματα που θα αποκομίσουμε από την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου , θα πρέπει από τώρα να αποφασιστεί πού και πώς θα επαναεπενδυθούν. Σημαντικό μερίδιο να δοθεί στην έρευνα και στην παιδεία. (Για παράδειγμα να ενισχυθούν οι έρευνες του Cyprus Institute με αμερικανικά πανεπιστήμια για θέματα ηλιακής ενέργειας ).

Επίσης, τα χρήματα να μην εξανεμιστούν μέσα σε 10 -20 χρόνια. Οι οικονομικοί πόροι που προέρχονται από την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, ανήκουν και στις επόμενες γενιές. Και άρα, θα πρέπει  να προβλέπεται -ακόμη και με Συνταγματική τροποποίηση- το ανώτατο ποσό που να μπορεί να αποδεσμεύεται ανά δεκαετία.

Και κάτι άλλο: φυσικό αέριο δεν σημαίνει ανάπτυξη και ευημερία. Μια σειρά από πλούσιες σε φυσικούς πόρους χώρες σήμερα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα (διαφθορά, πολιτική κρίση, ανεργία κλπ)  επειδή εφησυχάστηκαν πως με τα πετροδόλλαρα θα λύσουν όλα τα προβλήματα που τους απασχολούν και δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να ξοδεύουν ό,τι εισπράττουν.

Να βρούμε εθνικές συγκλίσεις , λοιπόν. Να καταλήξουμε σε "εθνικό προϋπολογισμό" για τα ποσά που προέρχονται από την αξιοποίηση των ενεργειακών αποθεμάτων της Κύπρου.

Διαφορετικά, θα έχουμε ανοίξει το "Κουτί της Πανδώρας"

 

ΥΓ1.: Μπορεί για κάποιους να έχει νόημα και για κάποιους όχι, αλλά απορώ γιατί δεν ακολουθήσαμε το Ισραηλινό παράδειγμα να ονομάσουμε κάθε ενεργειακό "οικόπεδο" της Κύπρου με ονόματα της αρχαίας μας ιστορίας και αντ' αυτού επιλέξαμε απλώς να τα αριθμήσουμε (Εκεί που οι Ισραηλίτες μιλούν για το "Οικόπεδο Λεβιάθαν" εμείς λέμε "Οικόπεδο 12").

ΥΓ2.: Στον Κυριακάτικο Πολίτη, ο καθηγητής Παναγιώτου δημοσίευσε ένα άρθρο που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως σύνοψη της ομιλίας του στο συνέδριο του INTERLAW που αναφέρω στην ανάρτηση. Το αναφέρω για όσους ενδιαφέρονται να διαβάσουν με περισσότερες λεπτομέρειες τις θέσεις του καθηγητή.